Menu

    Wstęp

Kolor kwiatów


Linki

• Wielki atlas roślin naczyniowych dzikorosnących Polski

• Rośliny Polski

• Polskie rośliny naczyniowe

• Rośliny polskich lasów i pól

‹‹‹ powrót

Paprotniki

Ochrona ścisła


długosz

Długosz królewski

KLASA: Paprocie


Pokrój - wysokość 50-160 cm, roślina z podziemnym, rozgałęzionym kłączem, z którego co roku wyrasta wiele pionowo rozwiniętych liści.


Liście po rozwinięciu są nagie, skórzaste, cienkie i prześwitujące. Blaszka liściowa jest owalna lub podłużnie jajowata. Poza liśćmi asymilacyjnymi wykształcają się też liście podzielone na część asymilującą i część służącą rozmnażaniu. Dolna, asymilacyjna część podwójniepierzastych liści ma podłużne, zielone listki z zaokrąglonym szczytem, brzegiem falisto karbowane. Odcinki górnej części liścia są przekształcone w liczne sporangiofory, na brzegach których powstają zarodniki ułożone kłosowato. W dojrzałym stadium górna część liścia przybiera barwę rdzawobrunatną.


Zarodniki zielone, nie znoszą długotrwałego wysychania czy niekorzystnych warunków otoczenia. Dojrzewają od czerwca do lipca i szybko kiełkują.

SIEDLISKO: Rośnie w olsach, zaroślach wierzbowych, na torfowiskach, w podmokłych, cienistych lasach. Wymaga podłoża kwaśnego, gleby wilgotnej (jest wskaźnikiem wilgotnego podłoża), torfiasto-próchnicznej lub piaszczysto-gliniastej. Rośnie w miejscach półcienistych.

języcznik

Języcznik zwyczajny

RODZINA: Zanokcicowate


Pokrój - Kłącze podnoszące się, krótkie, o grubości ok. 0,5 cm i pokryte brunatnymi łuskami.


Liście duże (15-60 cm długości i 3,5-6 cm szerokości), językowate, niepodzielone liście, co jest wyjątkiem wśród paproci. Są zimotrwałe, mają sercowatą nasadę i zaostrzony koniec, a ich brunatny ogonek pokryty jest łuskami. Wyrastające bezpośrednio z kłącza liście tworzą pióropusz. Brak oddzielnych liści zarodnionośnych. Ogonek liściowy jest pokryty brunatnymi łuskami.


Zarodnie wyrastają na górnej części środkowych liści płonnych, które w okresie zarodnikowania przekształcają się w liście zarodnionośne. Kupki zarodni na spodniej stronie liści, w młodości otoczone zawijką. Mają długość 1-2,5 cm i wyrastają liniowo w równoległych szeregach.

 

SIEDLISKO: Roślina rośnie w cienistych, wilgotnych lasach, na skałach, zwłaszcza wapiennych, w żlebach. Szczególnie preferuje kamieniste, północne lub północno-wschodnie zbocza. W Polsce występuje rzadko; głównie w Karpatach i na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Nieliczne stanowiska ma także na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach oraz na Roztoczu.



marsylia

Marsylia czterolistna

RODZINA: Salwiniowate


Pokrój - Z cienkiego kłącza wyrastają listki o cienkich ogonkach i podzielonych na 4 części blaszkach - całość do złudzenia przypomina czterolistną koniczynę.

SIEDLISKO: Roślina porastająca błotniste, okresowo zalewane brzegi płytkich, żyznych zbiorników wodnych. W Polsce uznana za wymarłą. Obecnie reintrodukuje się ją na terenie zbiorników wodnych w różnych rejonach.

paprotnik

Paprotnik kolczysty

RODZINA: Nasięźrzałowe


Liście zimozielone, lśniące, skórzaste, sztywne, długie do 100 cm, wyrastające z grubszego kłącza. Blaszki liściowe podwójnie pierzaste, o odcinkach drugiego rzędu kolczasto ząbkowanych skośnie wyrastających. W kierunku nasady zwężają się. Koliste kupki zarodni znajdują się na nerwach spodniej strony blaszki i zakryte są tarczową zawijką.

Zarodniki wytwarzane są od lipca do sierpnia. Mają ciemnobrunatny kolor i po dojrzeniu są wyrzucane przez przez wysychającą i pękającą ściankę zarodni.

SIEDLISKO: Rośnie w półcienistych wąwozach, często skalistych, przeważnie w buczynach. głównie w górach.

podrzeń

Podrzeń żebrowiec

RODZINA: Podrzeniowate

 

Pokrój - roślina wieloletnia osiągająca wysokość 20 - 50 cm. Sporofit składa się z kłącza z korzeniami, liści asymilacyjnych (trofofili) i liści zarodnionośnych (sporofili).


Liście asymilacyjne ciemnozielone i błyszczące liście są zimotrwałe i mają zieloną oś. Są skórzaste i mają równowąskolancetowaty kształt o zaostrzonym końcu i zaostrzonej nasadzie. Blaszka pojedynczo-pierzasta, złożona z grzebieniasto ustawionych krótkich i tępych listków. Listki są równowąskie i zwrócone sierpowato do przodu. Liście asymilacyjne są szeroko rozchylone na boki. Liście zarodnionośne są ok. półtora razy dłuższe od liści asymilacyjnych. Wyrastają ze środka różyczki liści asymilacyjnych, są sztywne i wzniesione prosto do góry. Nie są zimotrwałe. Wyrastają na długich ogonkach i mają brunatną oś główną. Są pierzastodzielne, ale mają bardzo wąskie odcinki o podwiniętych brzegach.

Zarodnie znajdują się na spodniej stronie liści zarodnionośnych. Kupki zarodni ułożone są w dwóch podłużnych pasach. Zarodniki dojrzewają od lipca do września.

SIEDLISKO: Lasy w Karpatach i w Sudetach.


salwinia

Salwinia pływająca

RODZINA: Salwiniowate


Pokrój - Pędy osiągają 3-10 (20) cm długości i pływają na powierzchni wody.


Liście ułożone w okółkach po trzy i wykształcone dwojako (heterofilia): rosnące w parach liście nawodne są płaskie i eliptyczne, liść podwodny jest pocięty na 3-8 nitkowate odcinki przypominające korzenie. Liście pływające mają 5-15 mm długości, do 10 mm szerokości i osadzone są na krótkich ogonkach. U nasady sercowate, na szczycie czasem wycięte. Na powierzchni tych liści wyraźnie widoczny jest nerw środkowy, poza tym powierzchnia pokryta jest brodawkowatymi wypukłościami osiągającymi 0,8 mm wysokości, z których wyrastają 3-4 wielokomórkowe, łukowato zagięte włoski. Włoski te utrzymują powietrze przy powierzchni liścia, dzięki czemu woda jej nie zwilża.


Korzeń - brak, jego funkcje przejmuje jeden z liści z każdego okółka. W Polsce gatunek najwięcej stanowisk ma na Śląsku Górnym i Dolnym oraz wzdłuż dolin Odry i Wisły.

SIEDLISKO: Głównie w wodach stojących - w starorzeczach, stawach, rowach.

skrzyp

Skrzyp olbrzymi

RODZINA: Skrzypowate

 

Pokrój - Gametofit wykształca się w postaci drobnego, blaszkowatego, podzielonego na łatki tworu. Sporofit rozwija się na nim po zapłodnieniu, najpierw w postaci kłącza, z którego wyrastają dwupostaciowe pędy nadziemne: wczesną wiosną zarodniowe, latem płonne.

Łodyga pędy zarodniowe osiągają do 25 cm (rzadko 50 cm) wysokości, podczas gdy pędy płonne do 120 cm wysokości. Pędy zarodniowe są żółtawo-brązowawe, białawe lub bladozielone, o średnicy do 15 mm. Na pędzie podzielone gęsto na ok. 12 węzłów, z których wyrastają pochwy liściowe. Na szczycie pędów znajdują się wrzecionowate kłosy zarodniowe. Pędy płonne są białawo-żółtawe, słabo pożłobione, z 20-40 niewyraźnymi żeberkami, o średnicy 10-12 mm (rzadko do 20 mm). W węzłach z każdego rowka wyrastają pojedyncze, zielone i zwykle nierozgałęzione pędy boczne. Powierzchnię mają szorstką, z 4-5 żeberkami. Najniższe człony bocznych odgałęzień są wyraźnie krótsze niż pochwy liściowe łodygi.


Liście - na pędach płonnych liście w liczbie 20-40 zrośnięte w pochwy liściowe osiągają do 4 cm długości. Pochwy te w dolnej części łodygi przylegają do niej, w górnej - są lejkowato rozszerzone. Pochwy są pokryte płaskimi żeberkami oddzielonymi wąskimi rowkami o wyraźnych, ostrych krawędziach. Ząbki są lancetowato-szydlaste, dwukrotnie krótsze od zrośniętej części pochew. Na końcach są zwężone w szczecinkę, czasem łączą się po 2-3. Na pędach płonnych pochwy liściowe tworzone także ze zrośniętych 20-40 listków osiągają do 2,5 cm długości i zakończone są szydlastymi ząbkami z ciemnobrązowym grzbietem, podobnej długośc i jak zrośnięta część pochew. Szczyty ząbków łatwo odłamują się. Pochwy liściowe pędów bocznych osiągają 6 mm długoś ci i zakończone są także łatwo odłamującymi się, szydlastymi ząbkami.

SIEDLISKO: Rośnie w lasach łęgowych, zwłaszcza na źródliskach, także w wilgotnych zaroślach i nad brzegami rzek, w Karpatach i Sudetach oraz w pasie pojezierzy pomorskich.

WYSOKOŚĆ: 20 - 120 cm

wroniec

Wroniec widlasty

RODZINA: Skrzypowate

 

Łodyga - charakterystyczne cechy pozwalające łatwo odróżnić go od innych krajowych gatunków: wzniesione łodygi, widlasto rozgałęziające się i równej wysokości.


Liście równowąskolancetowate, ostro zakończone, całobrzegie, lub drobno piłkowane, bez włosków. Długość 4-8 mm, ustawione skrętolegle w 8 szeregach na pędach i zwykle odstające od nich.

Zarodnie - nie wytwarza kłosa zarodnionośnego. Zarodnie powstają w kątach liści zarodnionośnych, tzw. sporofili. Są one bardzo podobne do liści płonych. Zarodnie mają nerkowaty kształt i po dojrzeniu pękają od góry, wysypując zarodniki.

SIEDLISKO: W górach rośnie wśród skał, na wolnych miejscach wśród kosodrzewiny, na halach, na niżu w lasach.

WYSOKOŚĆ: 40 - 125 cm